Kaside Divan Edebiyatı nazım biçimlerinden çok önemi bir tanesidir. Bu yazıda kasideyle ilgili soruları kaçırmamanız için kasidenin özellikleri üzerinde duracak ve önemli bilgiler vereceğiz.

Sözcük manasına baktığımızda kaside “yönelmek” veya “kastetmek” gibi manaları ifade etmektedir. Bu nedenle kaside genellikle bir şeye yönelerek yazılır.

Kasidenin özellikleri maddeler halinde şöyle sıralanır:

• Nazım birimi iki dizeden oluşan beyitlerdir.
• Beyinlerin sayısı 33 ile 99 arasında değişir.
• Kafiye dizilimi gazel gibidir. Yani beyiyler aa, ba, ca, xa şeklinde devam eder.
• Kasidenin ilk beytine “matla” son beyitine ise “makta” denir.
• Şairin adının geçtiği beyte “taç beyit” denir.
• Kasidenin en güzel beytine “beytül kasid” adı verilir.
• Kasideler taşıdıkları rediflere göre isimlendirilebilir. Su kasidesi buna örnektir.
• Kasideler konularına göre tevhit, naat, münacaat, methiye olarak sınıflandırılabilir.

Divan Edebiyatında Nef’i kasideleriyle ön plana çıkmış hiciv yazarıdır.

Kasidenin Bölümleri

33 ve 99 beyit arasında olan kasideler epey uzun şiirlerdir. Kasideler çeşitli bölümden oluşmaktadır. (Kaynak)

Kasidenin bölümleri sırasıyla şöyle özetlenebilir:

1. Nesib (teşbib): Kasidenin başlangıç bölümüdür. Genellikle sevgilinin güzelliği ya da doğa güzelliği anlatılır. Bahar, yaz, doğa, bayram gibi unsurlardan bahsedilir. Bu bölümde hangi konudan bahsediliyorsa kaside o konuda yazılmış demektir.
2. Girizgâh: Konuya giriş yapmadan önce yazılan aradaki 1 ya da 2 beyit uzunluğundaki bölümdür. Konuya girişe hazırlık yapılır.
3. Medhiye: Kaside kime sunulmak için yazılmışsa o kişi övülür. Sanatlı, süslü ve abartılı bir övme söz konusudur.
4. Tegazzül: Bazı kasidelerde methetme işinden sonra gazel okunur. Bu bölüme tegazzül denir. Araya gazelin girdiği kafiye düzeninin ilk beytinin tekrar xx şeklinde olmasından anlaşılır.
5. Fahriye: Kasideyi yazan şairin kendisini ve sanatını övdüğü bölümdür. Burada da yine sanatlı ve süslü bir dil kullanılır.
6. Dua: Kasidenin son bölümüdür. Övülen kişinin daha da başarılı olması için Allah’a dua edilir. Böylece kaside sona erer.

Kasidenin özelliklerini maddeler halinde anlattık. Ayrıca bölümlerine de değindik. Kavramlar tam oturmadıysa yazıyı 2 veya 3 kez okumanızda fayda olabilir.