Sosyoloji ve psikoloji sosyal bilimler denince en çok akla gelen bölümlerdir. Konuları arasında da bir şekilde bağlantı bulunan bu iki alanın çalışma sahaları ise farklıdır. Üniversitelerde genellikle psikoloji bölümü sosyoloji bölümünden puan olarak yüksektir. Sosyoloji okuyan birçok kişi de psikoloji bölümüne geçiş yapmayı planlıyor. Peki, sosyolojiden psikolojiye geçiş mümkün mü? Mümkünse nasıl oluyor?

Üniversitede bölüm değiştirmeye yatay geçiş denir. Yatay geçiş aynı üniversitenin bölümleri arasında olduğu gibi farklı üniversiteler arasında da yapılabilmektedir. Çok kolay olmamakla birlikte sosyolojiden psikolojiye yatay geçiş imkanı bulunuyor. Bunun nasıl yapılacağına değinebiliriz.

Sosyolojiden Psikolojiye Geçiş Nasıl Yapılır?

Sosyolojiden psikolojiye geçiş yapmanın çeşitli yöntemleri bulunuyor. Bu yöntemleri tek tek alalım.

1. Yöntem: Üniversite Sınavı

Üniversite sınavına girerek baştan psikoloji kazanabilirsiniz. Bu en akla gelen ve kestirme yoldur. Burada aslında bölümler arasında geçiş değil, sosyoloji bölümünü yarıda bırakarak psikolojiye baştan başlamak söz konusudur.

Eğer psikoloji bölümünü bu şekilde kazanırsanız eski okulunuzda verdiğiniz ortak dersleri saydırabiliyorsunuz. Böylece psikoloji okurken birkaç dersten muaf olabilirsiniz. Ancak hangi derslerden muaf olabileceğiniz üniversitenin kararıyla ilişkilidir.

Sosyolojiye yerleştikten hemen sonraki sene sınava girerseniz art arda tercih yapacağınız için puanınız bir miktar kesilir. Bu durumda ya kesilmeyi telafi edecek kadar yüksek puan yaparsınız ya da bir sonraki seneyi beklersiniz.

Bir bölümü bırakıp başka bir bölüm için sınava girmek birçok öğrencinin başvurduğu bir yöntemdir. Ancak yeni okulu kazanmak tekrar bir çalışma gerektireceğinden herkesin cesaret edebileceği bir şey değildir.

2. Yöntem: YÖK’ün Sağladığı İmkan İle Geçiş

YÖK artık yanlış tercih yaptığını düşünen ya da herhangi bir nedenden dolayı üniversite ve bölüm değiştirmek isteyenlere bu imkanı tanıyor. Ancak burada çeşitli kriterler bulunuyor. Buradaki ana kriter üniversite puanınız. Diyelim ki psikolojiyi kazanacak kadar puan yaptınız ama sosyoloji seçtiniz. Geçiş yapmak istediğinizde puanınızın geçmek istediğiniz bölüme yetip yetmediği değerlendirilir.

YÖK’ün sağladığı imkan için başka kriterler de bulunur. Örneğin belirli bir not ortalamasının üzerinde olmanız gerekir. Ya da hali hazırda okuduğunuz sosyoloji bölümünde belirli bir döneme ulaşmış olmanız yine şarttır. Okula kaydolur kaydolmaz geçiş yapamazsınız. Notlarınız düşükse yine geçiş yapamazsınız.

Geçiş yapmak istediğiniz bölümün belirli bir alım kontenjanı vardır. Her sene başvuru tarihleri içerisinde başvuran öğrenciler değerlendirilir ve sıralamaya göre kontenjanlar kadar alınır.

3. Yöntem: Aynı Üniversitenin Bölümleri Arasında

Sosyoloji okuduğunuz üniversitede psikoloji bölümü de bulunuyorsa geçiş mümkündür. Ancak bu durum da her üniversite için geçerli değildir. Her üniversite bölümler arasında geçiş kriterlerini kendi belirler. Örneğin okuduğunuz üniversite 2 dönem tamamlamış öğrenciler arasında aldığı başvurulardan en yüksek not ortalaması olan sadece 1 ya da 2 kişiyi alabilir.

Bu durumda sizin okuduğunuz sosyoloji bölümünde notlarınızın çok iyi olması gerekecektir. Böyle geçişlerden bölümde not ortalaması olarak ilk sıralarda olanlar yararlanabilir.

Ayrıca bazı üniversiteler bu geçişlere müsaade ederken bazıları etmemektedir. Geçişin olup olmaması veya kaç kontenjanla olacak olması üniversiteden üniversiteye farklılık gösterir. Bunu kendi okuduğunuz okulun idari işlerine danışmalısınız.

4. Yöntem: ÇAP ve Yandal Programları

Birçok üniversite Çift Anadal ve Yan Dal programlarına izin veriyor. Burada da ana kriter not ortalamanızdır. Çift anadal programında aynı üniversitede iki ana dalı birlikte okursunuz. Örneğin hem sosyolojiyi hem de psikolojiyi okursunuz. Bitirdiğinizde 2 diplomanız yani 2 mezuniyetiniz olur. Yapılabildiği takdirde çift anadal çok iyi bir imkandır.

Çift anadal yaptığınızda ortak dersler düşülür ve sadece fark dersleri verirsiniz. Ancak yine de ders yükünüz epey artacaktır. Bu nedenle 4 yıllık okulun 5 yıla çıkma ihtimali yüksektir. Yine çift anadala başvurmak için epey yüksek not ortalaması gerekir.

Yandal programları ise çift anadal kadar yüksek ortalama gerektirmez. Bu nedenle yapması daha kolaydır. Ayrıca bütün dersleri vermeniz gerekmez. Ancak yandal programını tamamlarsanız psikoloji mezunu sayılmazsınız. Sadece psikolojiden yandal yapmış olursunuz. Dolayısıyla psikolog olmak isteyen biri için bu bir alternatif değildir.

Sosyolojiden psikolojiye geçiş mümkün mü cevapladık. Bunun hangi yöntemlerle ve nasıl olabileceğini de söyledik. Kariyer planınızı yapmak ve doğru tercihte bulunmak size kalıyor.

Sosyal bilimler dendiği anda aklıma ilk gelen alanlar psikoloji ve sosyolojidir. Psikoloji bireyi ele alırken sosyoloji toplumu ele almaktadır. Bu yazıda merak edenler için sosyolog nasıl olunur sorusuna yanıt vereceğiz. Kısa bir özet şeklinde geçmeyip konuyu derinlemesine irdeleyeceğiz.

Dilerseniz nasıl sosyolog olunur sorusuna geçmeden önce sosyolog kimdir sorusuna kısaca cevap verelim.

Sosyolog Kimdir?

Sosyoloji toplum bilimi olduğu için sosyolog da en basit tanımıyla toplum bilimidir. Burada toplum derken bir ülkede yaşayan bütün insanlar kast edilebildiği gibi daha küçük alt insan grupları da bir topluluk örneğidir.

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki insanın bireysel davranışı ile bir topluluğa katıldığında sergilediği davranış arasında birçok açıdan farklar bulunuyor. Öyleyse insanın davranışlarını psikolojik eksende sadece bireysel ele alamayız. Toplum ve topluluklar da bizim için incelenmesi gereken çok temel kavramlardır.

İnsan sosyal bir canlı olduğu için yaşadığı ilk günden bu yana irili ufaklı toplumlara dahil olmuştur. İnsan ve toplumun ilişkisi sosyoloji bilimi oluşturur. Sosyoloji bilimiyle uğraşanlara ise sosyolog denmektedir.

Türkiye’de Nasıl Sosyolog Olunur?

Sosyolog olmak için temel şart sosyoloji eğitimi almaktır. Bu eğitim ülkemizde 4 yıllık lisans eğitimi şeklinde verilmektedir. Eşit ağırlık puan türünden tercih edeceğiniz 4 yıllık sosyoloji bölümünü mezun olursanız sosyolog unvanı elde edersiniz.

Sosyoloji mezunlarına sosyolog unvanı verilse de toplumbilimci olmak bir üniversite diplomasından fazlasını gerektirir. İyi bir sosyoloğun taşıması gereken çeşitli özellikler vardır. Bunlardan en önemlisi mesleki bilgi ve tecrübedir.

Yeni mezun bir sosyologsanız elinizde genellikle sadece teorik bilgi bulunur. Zamanla ortak araştırmalarda ve projelerde yer alarak mesleki bilgi ve tecrübenizi arttırabilirsiniz.

Benzer yazı: Arkeolog nasıl olunur?

Sosyologların Çalışma Alanları

Toplumsal verinin olduğu her yerde sosyologlar çalışma yapar. Burada çalışma alanları derken iş olanaklarından bahsetmiyoruz. Sosyologların iş olanaklarına başka bir yazıda genişçe değineceğiz. Burada kast ettiğimiz sosyologların ne tür çalışmalar yaptığıdır. Örnekler üzerinden daha iyi anlayabiliriz.

• Çeşitli araştırma konularında toplumsal veri toplamak ve bu verileri analiz etmek
• Toplumun tamamında ve alt gruplarında toplumsal değişimleri ortaya koymak
• Toplum sağlığı üzerinde araştırma yapma
• Toplumsal eğilimleri analiz edip geleceğe yönelik tahminlerde bulunma
• Proje bazlı çalışmalarla toplumsal gruplar üzerinde istenilen konunun araştırmasını yürütme
• Temel toplum dinamikleri ve toplumsal refleksler hakkında raporlar hazırlamak

Sosyoloğun yaptığı işlerle ilgili örnekleri çoğaltabiliriz. Sosyologlar için anket gibi veri çalışmaları son derece önemli yer tutmaktadır. Toplumdan elde edilmiş ve iyi analiz edilmiş veriler, ekonomiden sağlık politikasına kadar birçok alanda kullanılabilir.

Sosyoloji Hangi Üniversitede Okunur?

Sosyolog olmak için sosyoloji okumanız gerekli dedik. Sosyal bilimlerde aldığınız eğitimin kalitesi ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle hangi üniversitede okuduğunuz fark oluşturmaktadır.

Ülkemizde birçok üniversitede sosyoloji bölümü bulunuyor. Hatta uzaktan eğitimle sosyoloji bitirmek de mümkün. Ama iyi bir sosyolog olmak istiyorsanız iyi bir üniversitede okumanızı şiddetle öneririz.

Sosyoloji okunabilecek üniversitelerden önde gelenleri şunlardır:

• Boğaziçi Üniversitesi
• Koç Üniversitesi
• Galatasaray Üniversitesi
• Ortadoğu Teknik Üniversitesi
• Bahçeşehir Üniversitesi

İyi üniversitelerin ayırt edici özelliği eğitimlerinde yabancı dilin ön plana çıkmasıdır. Galatasaray’da okursanız Fransızca, diğerlerinde ise İngilizce eğitim alırsınız. Bu üniversitelere girmeniz ille şart değildir ama avantajdır.

Tercih yapmadan önce üniversitelerin yurt dışı imkanlarını araştırın. Bir dönem de olsa yurt dışında eğitim alma ya da yurt dışında yüksek lisansa devam etme büyük katkılar sağlayacaktır.

Hangi üniversiteyi okursanız okuyun yabancı dili mutlaka geliştirin. Yabancı dil olmadan iyi bir sosyolog olmak pek olası bir durum değildir.

Uzman Sosyolog Nasıl Olunur?

Sosyolojiyi bitirdiniz ve sosyolog unvanı aldınız. Bu yeterli gelmeyecektir. Birçok kişi uzman sosyolog olmak istiyor. Uzmanlık sizin çalışma alanınızı belirli bir noktaya yoğunlaştıracaktır. Bunun en büyük avantajı da alanınızın en iyilerinden olma şansınız artacaktır.

Uzman sosyolog olmak için sosyolojiyle ilgili alt dallarından herhangi birinde yüksek lisans ve hatta mümkünse doktora yapmanız gerekir.

Sosyolojinin birçok alt dalı bulunur. Bunlardan birkaç tanesini sıralayalım:

• Ahlak sosyolojisi
• Din sosyolojisi
• Eğitim sosyolojisi
• Çalışma sosyolojisi
• Askeri sosyoloji
• Aile sosyolojisi
• Kent sosyolojisi
• Köy sosyolojisi
• Sanayi sosyolojisi

Bu alt dalları çoğaltabiliriz. Uzmanlaşmak için size uygun alt dallardan birini seçip yüksek lisans eğitimine devam etmeniz gerekir. Yurt dışında yüksek lisans imkanı bulabilirseniz çok daha iyi olacaktır.

Yurt dışında eğitimi sosyoloji için övmemizin nedeni yurt dışında daha iyi eğitim verilmesi değildir. Yurt dışında eğitim almak hem dilinizi geliştirecek hem de farklı bir sosyal ortam görmek size yeni bir bakış açısı kazandıracaktır.

Sosyoloji Bölümünü Nasıl Kazanırım?

Yukarıda sosyoloji okuyacaksanız iyi bir üniversitede okuyun dedik. Ancak iyi üniversitede sosyoloji okumak da belirli bir disiplin ve çalışmayı gerektirecektir.

Ben her yerde okurum diyorsanız sizin için fark etmeyecektir. Türkçe ve matematikten birkaç net yapmak sizi bir sosyoloji bölümüne yerleştirir. Ancak Boğaziçi gibi iyi üniversiteleri kazanmak istiyorsanız daha fazla nete ihtiyacınız olacaktır.

Sosyoloji eşit ağırlıktan öğrenci aldığı için sizin için eşit ağırlık puanı önemli olacaktır. Sosyoloji için iyi olması gereken dersler şöyle sıralanabilir:

• Türkçe
• Matematik ve geometri
• Edebiyat
• Tarih
• Coğrafya

Bu derslerin tamamında yüksek net yapmayı hedeflemelisiniz. Eşit ağırlık öğrencilerinin en çok zorlandığı ders genellikle matematik olmaktadır. Bu nedenle matematiğe ayrıca ağırlık vermeniz gerekiyor.

Türkçe, edebiyat, tarih ve coğrafya için ise ful çekmeyi hedeflemeniz gerekiyor. Bu derslerden ne kadar yüksek net yaparsanız kazanma şansınız o kadar artar. YÖK’ün sitesinden üniversitelerin sosyoloji bölümü için gereken netleri ayrı ayrı görebilirsiniz.