Bileşikleri organik ve inorganik olarak ikiye ayırmaktayız. İnorganik bileşikler hem biyolojinin hem de kimyanın konusudur. Biyolojide bu maddelerin canlı vücudundaki işlevlerini araştırırken kimyada ise kimyasal özellikleri üzerinde durmaktayız. Bu yazıda inorganik bileşiklerin özellikleri üzerinde duracağız. Biyoloji dersi çerçevesinde inorganik maddelerin özelliklerine değineceğiz.

Canlılarda yer alan inorganik bileşikler su, tuzlar, mineraller, asitler ve bazlardır. Bu maddeler canlılarda sentezlenmemekte ve dışarıdan hazır olarak alınmaktadır.

İnorganik Bileşiklerin Özellikleri Nelerdir?

İnorganik bileşiklerin özellikleri maddeler halinde şöyle sıralanabilir:

• Canlılarda üretilmezler. Doğadan hazır olarak elde edilirler.
• Hücrenin canlılığı için hayati rol oynarlar. Canlılar için temel sıvı olan su inorganik bir bileşiktir.
• Enzimlerin yapısına kofaktör olarak katılırlar.
• Hücrede düzenleyici rol oynarlar.
• Hücrenin bazı yapılarına yapı maddesi olarak katılırlar.
• Enerji verme özellikleri yoktur.
• Sindirilmezler. Doğrudan hücreye geçerek kullanılırlar.

Canlıların tamamı büyük oranda sudan oluşmaktadır. Bu açıdan bakıldığında canlı vücudunun kütle olarak daha büyük bir bölümü inorganik maddelerden oluşmuştur diyebiliriz.

İnorganik maddelerle organik maddeleri birbirinden ayırt etmek için birçok yöntem bulunuyor. 9. sınıf biyoloji dersi müfredatında organik bileşikleri karbonhidratlar, proteinler, yağlar ve vitaminler olarak sınıflandırmaktayız.

İnorganik Bileşiklerle İlgili Yaygın Olarak Sorular Sorular

İnorganik bileşiklerin özelliklerinden bahsettik. Hangi bileşiklerin inorganik, hangilerinin ise organik olduğunu da söyledik. Bu konuda öğrencilerin aklına basit ama cevabı önemli birçok soru geliyor. Bu soruları basitçe tekrar cevaplayalım.

İnorganik maddeler enerji verir mi?

Hayır vermez. Hücrede enerji veren maddeler karbonhidratlar, proteinler ve yağlardır. Bu maddelerin solunum ile yanma tepkimesi geçirmesi sonucu enerji elde edilir. İnorganik maddeler hücrede enerji kaynağı olarak kullanılmaz.

Su inorganik mi?

Evet, su inorganik bir maddedir. Suyu organik zannetmek çok yaygın bir hatadır.

İnorganik maddeler nelerdir?

Canlılardaki inorganik maddeler yukarıda da bahsettiğimiz gibi su, tuzlar, mineraller, asitler ve bazlardır.

İnorganik maddeler enerji verir mi?

İnorganik maddeler hücrede enerji verici olarak kullanılmaz.

İnorganik maddeler yapıya katılır mı?

Evet, inorganik maddeler yapıya katılır.

İnorganik maddeler düzenleyici midir?

Evet, çeşitli enzimlerin yapısına katılarak düzenleyici rol oynarlar.

Canlılarda yer alan inorganik maddeler (bileşikler) hakkında en önemli bilgileri verip sık merak edilen soruları da cevapladık. Konuyla ilgili kitabınızdan test çözerek bu bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Elementler ve bileşikler maddenin yapı taşı olarak bütün eğitim hayatımız boyunca karşımıza çıkmaktadır. Bu kavramların genel özelliklerini bilmek bütün eğitim hayatımız boyunca işimize yarayacaktır. Bu yazıda element ve bileşiklerin ortak özellikleri nelerdir öğreneceğiz. Ayrıca element ve bileşiklerin farklı özellikleri üzerinde de duracağız.

Dilerseniz önce element ve bileşik nedir hatırlayalım.

Element: Aynı çeşit atomlardan oluşan ve fiziksel veya kimyasal yöntemlerle bileşenlerine ayrılmayan maddelere element denir. (İlgili yazı: Element nedir)

Bileşik: İki veya daha fazla elementin belirli bir kütle oranında birleşmesiyle oluşan maddelere denir.

Element ve Bileşiklerin Ortak Özellikleri Nelerdir?

Bileşik ve elementlerin ortak özellikleri maddeler halinde aşağıda sıralanmıştır:

• Hem elementler hem de bileşikler saf maddedir.
• Her ikisi de tanecikli yapıya sahiptir. Atomlardan meydana gelmişlerdir.
• Elementler ve bileşikler maddenin temel yapı birimleridir.
• Homojendirler.
• Kendilerine ait ayırt edici özellikleri bulunur.
• Element ve bileşiklerin erime ve kaynama noktaları sabittir.
• Fiziksel yöntemlerle bileşenlerine ayrılabilir.

Element ve bileşikler birer saf madde oldukları için saf maddelerin taşıdıkları bütün özellikleri ortak olarak gösterirler.

Element ve Bileşiklerin Farklı Özellikleri

Element ve bileşikler birer saf madde olmasına rağmen iki farklı kimyasal türdür. Bu nedenle element ve bileşiklerin ortak olmayan özellikleri de epey fazladır. Bu özellikleri tablo halinde görebiliriz:

Element ve bileşiklerin ayırt edici bu temel özellikleri mutlaka iyi bilinmelidir.

Element ve Bileşik Örnekleri

Biraz da element ve bileşiklerin örnekleri üzerinde duralım. Böylece hangisinin element hangisinin bileşik olduğu konusunda kafamız daha net hale gelecektir.

Element örnekleri şöyle sıralanabilir:

• Hidrojen (H)
• Helyum (He)
• Lityum (Li)
• Klor (C)
• Azot (N)
• Oksijen (O)
• Flor (F)
• Sodyum (Na)
• Magnezyum (Mg)
• Alüminyum (Al)
• Klor (Cl)
• Argon (Ar)
• Potasyum (K)
• Kalsiyum (Ca)
• Demir (Fe)
• Bakır (Cu)
• Gümüş (Ag)
• Altın (Au)

Bileşik örnekleri şöyle sıralanabilir:

• H₂O (Su)
• CO₂ (Karbondioksit)
• CO (Karbonmonoksit)
• HF (Hidrojen florür)
• HCI (Hidroklorik asit)
• NH₃ (Amonyak)
• NaCl (Sodyum klorür)
• CH₄ (Metan)
• C₂H₅OH (Etil alkol)
• SO₃ (Kükürt trioksit)
• C₆H₁₂O₆ (Glikoz)

Görüldüğü gibi elementler sembollerle, bileşikler ise formüllerle gösterilir. Buna dikkat etmek ikisini ayırmada kullanılabilecek basit bir yöntemdir.