Bilgi felsefesini anlamak için bilgi türlerine de hakim olmak gerekir. Bilgi türlerinden olan bilimsel bilgi, gündelik bilgi, teknik bilgi, sanat bilgisi gibi konuları ile ilgili yazdığımız yazılarda bilgiler vereceğiz. Bu yazıda ise konumuz gereği teknik bilgi nedir sorusuna örneklerle yanıt arayacağız.

İnsanı hayvanlardan ayıran en önemli özelliği alet yapma ve bu aletleri etkin bir şekilde kullanma becerisidir. Bu yolda medeniyet çok büyük aşamalar kaydetmiştir.

Teknik kelimesinin kökenine baktığımız zaman Yunanca “techne” sözcüğünü görmekteyiz. Bu ise “yetenek”, “beceri” gibi manalara gelir. Ancak burada kullanılan beceri tabiri daha çok bir şeyleri oluşturmak ve kullanmak manasındadır.

Dolayısıyla alet kullanmak, alet geliştirmek, aletlerle bir şeyler başarmak gibi örnekler verebileceğimiz bütün bilgiler teknik bilgi olarak sayılabilir. İnsanoğlunun teknik bilgisi arttıkça tabiata hükmetme kabiliyeti de artmıştır.

Teknik bilgiyi gündelik bilgiyle karıştırmamak gerekir. İkisi farklı şeylerdir. Limonun ekşi olduğunu bilmek gündelik bilgiye örnekken tekerleğin icadı teknik bilgiye örnek gösterilebilir.

İlgili yazı: Bilgi felsefesi konu anlatımı

Teknik Bilginin Tarihsel Serüveni

Teknik bilgi yukarıda da belirttiğimiz gibi kademeli ilerlemiştir. Günümüzde teknik bilginin hakim olduğu başlı başına bir alan vardır ki biz ona teknoloji demekteyiz. Teknoloji tarihte hiç olmadığı kadar hayatımızın bir parçası olmuştur. Teknik bilginin ve teknolojinin gelişmesi için hem devletler hem de iş insanları büyük paralar harcamaktadır.

Teknik bilgi şu aşamalardan geçmiştir:

• Alet kullanma
• Makine geliştirme
• Yazılım ve otomasyon sistemleri
• Yapay zeka

Tekniğin gelişmesi aynı zamanda bilgiye ulaşımı da kolaylaştırmıştır. Böyle olunca birbirini hızlandıran bir süreç işlemiştir. Örneğin eskiden bir teknolojinin ortaya çıkması çok uzun zaman alırken bugün 20 yıl gibi kısa bir sürede teknik bilgi bambaşka bir noktaya ulaşmaktadır.

Makinelerin hayata girmesi insan gücüne olan ihtiyacı azalmış ve insanları başka işlerle uğraşmaya yöneltmiştir. Böylece yeni uğraş alanları ortaya çıkmış ve teknik bilgi sayesinde sosyal yapı da bütünüyle değişmiştir.

Teknik Bilginin Özellikleri (Maddeler Halinde)

Maddeler halinde teknik bilginin özellikleri şöyle sıralanabilir:

• Obje ile suje arasında beceriye dayalı bir ilişki kurar.
• Temel amaç fayda sağlamaktır.
• Teknik bilgiler evrenseldir. Yani her yerde geçerlidir.
• Birikimli olarak ilerler. Sürekli değişim ve gelişim halindedir.
• Nesneldir. Duygulardan bağımsızdır.
• Akla ve mantığa dayalıdır.
• Bilimsel bilgilerden yararlanılarak elde edilebilir.
• Teknik bilgide deneme ve yanılma yaygın kullanılan bir yöntemdir.

Bu özellikleri çoğaltabiliriz. Ancak bu özellikler teknik bilgiyi tarif etmeye yetecektir.

Teknik Bilgi Örnekleri

Öğrenciler bazen ödevleri gereği konuyu öğrenmekten ziyade örnekler talep ediyorlar. Teknik bilgiye 5 örnek ya da kısa şekilde teknik bilgiye örnekler ödevler için talep edilmektedir. Biz de bu talebi karşılamak adına çeşitli örnekler hazırladık.

Teknik bilgi örnekleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Tekerleğin icadı.
• Ateşin icadı.
• At arabası yapma bilgisi.
• Balta, keser gibi aletlerin geliştirilmesi.
• Kılıç üretimi.
• Metallerin işlenmesi.
• Kaldıraç, çıkrık, makara gibi basit makinelerin geliştirilmesi
• Buharlı makinenin yapılması.
• Gemi yapımı ve gemilerin yüzdürülmesi.
• Tren, otomobil, helikopter ve uçak gibi ulaşım araçlarının geliştirilmesi.
• Vinç, kepçe, dozer gibi iş makinelerinin üretilmesi.
• Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, buzdolabı, fırın, ocak, tost makinesi gibi araçların geliştirilmesi.
• Telefon, telsiz, bilgisayar, tablet gibi teknolojik araçların üretilmesi.
• Elektronik sistemlerin üretilmesi.
• Enerjinin dönüştürülmesi ve depo edilmesi.

Bu örnekler teknik bilgi için yeterli olacaktır. Görüldüğü gibi yaşam koşullarımız teknik bilgiye bağlı olarak gelişmektedir.

Evrenle ilgili bildiklerimizi çeşitli açılardan sınıflandırabiliriz. Bilgi felsefesi bilgiyle alakalı birçok problemle uğramaktadır. Gündelik bilgi, teknik bilgi, sanatsal bilgi olduğu gibi felsefi konu edinen felsefi bilgi de bulunmaktadır. Bu yazımızda felsefi bilgi nedir, felsefi bilginin özellikleri nelerdir gibi konular hakkında bilgi vereceğiz. Ayrıca bilgi türleri ve çeşitli filozofların görüşleri üzerinde duracağız.

Felsefeyi konu edinen bilgiye kısaca felsefi bilgi denir. Felsefi bilginin ne olduğunu anlamak için özelliklerini ortaya koymak gerekir.

Felsefi Bilgi ve Özellikleri

Aşağıda felsefi bilginin özellikleri maddeler halinde sıralanmıştır.

1. Konusu varlıktır. Varlığın anlamı, özüdür.
2. Bütüncü bir anlayışa sahiptir. Örneğin, felsefe belirli bir kişinin, grubun değil, tüm insanlığın ahlak problemini ele alır.
3. Kaynağı; filozofun aklı, birikimi, felsefi birikimi ve bilimsel bilgilerdir.
4. Sorular sorar.
5. Eleştiricidir (sorgulayıcı, tartışmacı, irdeleyicidir).
6. Özneldir (görecelidir).
7. Felsefede kesinlik, olmuş – bitmişlik yoktur.
8. Felsefede birikim vardır, fakat ilerleme yoktur. Felsefe kesin sonuca ulaşamadığı için onun ilerlemesinden söz edilemez.
9. Tutarlı ve sistemlidir.
10. Felsefede cevaplardan çok sorular önemlidir. Felsefede kesin sonuçlara ulaşmak değil, felsefi ilkelere göre, örneğin akla dayalı, bütüncü, eleştirel, tutarlı düşünmek esastır. Bu nedenle “Felsefe değil, felsefe yapmak öğrenilir.”

Hayatın Anlamlandırılmasında Felsefenin Rolü

İnsanın tüm hayatı boyunca çözmesi gereken en önemli problem; kendisinin, insan olmanın ve evrenin anlamının ne olduğu problemidir. Bu temel problemi çözebilen insanın diğer problemleri çözmesi kolaylaşır. Çünkü söz konusu problem diğerlerinin kaynağında bulunmaktadır. Başka bir insan kendisine, yani insana nasıl bir anlam ve değer veriyorsa, de bu anlama paralel bir anlam verecek, ona o gözle bakacaktır. Bunun tersi de doğrudur.

Felsefe insana kendisinin kim olduğunu, niçin var olduğunu, niçin yaşadığını, hayatın anlamının ne olduğunu sormasını ve düşünmesini ister. Örneğin, Sokrates “Sorgulanmayan bir hayat yaşanmaya değmez.”, Descartes, “insana hayatı tanıması ve anlamlandırması için akıl (düşünme), duyulardan daha çok gereklidir.” der.

Felsefi Bilgi Açısından Dilin Önemi

Toplumlar evrene bakış açılarına, inançlarına, kültürlerine, tecrübelerine, geleneklerine göre dili oluşturur, dilde birtakım sözcükler, kelimeler, deyimler meydana getirir. Buna göre, her toplumun dili kendine özgüdür ve o toplumun izlerini taşır. Bu nedenle toplumun felsefesi de diline, dilindeki sözcük ve deyişlere göre olur.

Örneğin, bazı dilbilimciler Alman felsefesinin metafiziğe yatkın olduğunu ifade etmiştir. Filozof dâhil toplumun tüm bireyleri dilin yapısına, kavramlarına, mantığına göre düşünür.

Felsefi Bilgi Türleri

Felsefe disiplinleri (felsefenin ana konuları):

Felsefi bilgi ;  bilgi felsefesi, varlık felsefesi, ahlak felsefesi, sanat felsefesi, din felsefesi, siyaset felsefesi ve bilim felsefesi gibi konuları ele alır. 

Felsefe, bilgi konusunda bilginin değerini (doğruluğunu, yanlışlığını), mutlak (kesin) bilginin mümkün olup olmadığını ve bilginin kaynağının ne olduğunu tartışır.

Bilim konusunda bilimin temel kavram, ilke, yöntem ve buluşlarının neler olduğunu, bilimi anlamak için neler yapılması gerektiğini sorar.

Varlık konusunda varlığın kaynağını, anlamını, başlangıcı ve sonu olup olmadığını, evrende bir düzen olup olmadığını tartışır.

Ahlak konusunda insan davranışlarının amacını, iyi ve kötünün anlamını, evrensel bir ahlak yasasının olup olamayacağını, insanın eylemlerinde özgür olup olmadığını değerlendirir.

Siyaset konusunda iktidarın, devletin anlamı ve kaynağını, ideal bir toplumsal düzenin mümkün olup olmadığını, birey – devlet ilişkilerinin nasıl olması gerektiğini tartışır.

Sanat konusunda sanatın ve güzelliğin anlamını, oluşum sürecini ve işlevlerini anlamaya çalışır.

Din konusunda ise dinin anlamını, Tanrı’nın varlığını, Tanrı – insan ilişkilerinin nasıl olması gerektiğini ele alır.