Bilgi Felsefesi Konu Anlatımı

Bu yazımızda bilgi felsefesi hakkındaki her şeyi konu  anlatımı şeklinde işleyeceğiz. İsterseniz pdf şeklinde de indirebilirsiniz ve kullanabilirsiniz.

Bilgi Felsefesi

Bilgi felsefesi bilginin kaynağını, değerini (doğruluğunu, yanlışlığını), doğru bilginin ölçütünün ne olduğunu, insanın neleri bilip neleri bilemeyeceğini (bilginin imkan ve sınırlarını konu edinir.

Bilgi Felsefesinin Temel Kavramları

Gerçek – Aposteriori – Doğru – Temellendirme – Apriori

Gerçek: İnsan düşüncesinden bağımsız olarak evrende var olan her şey gerçektir. Bu tanıma göre, örneğin; toprak, deniz, gökyüzü, ağaç gerçektir, fakat duygu, düşünce, rüya ve beklentiler gerçek değildir.

Doğru: Bilginin ilgili olduğu konuyu, nesneyi, olayı, yani gerçeği ifade etmesi, gerçeğe uygun olmasıdır. Örneğin, “Çam ağacı kışın yapraklarını dökmez.” yargısı, çam ağacı gerçekten kışın yapraklarını dökmüyorsa doğru, aksi takdirde yanlıştır.

Doğruluğun Ölçütleri;

  1. Gerçeğe uygun olan bilgi doğrudur. (Gerçeğe uygunluk ölçütü)
  2. Kendi içinde tutarlı olan bilgiler doğrudur. (Tutarlılık ölçütü)
  3. Tüm insanlarca kabul edilen bilgiler doğrudur. (Tümel uzlaşım ölçütü)
  4. İnsana fayda sağlayan bilgiler doğrudur. (Fayda ölçütü)
OKU  Doğru Bilginin Mümkün Olmadığını Savunan Görüşler

Temellendirme: Bilginin, düşüncenin dayanaklarını, gerekçelerini, elde ediliş yöntemini açıklamaktır.

Apriori: Doğuştan zihinde var olduğu kabul edilen bilgi.

Aposteriori: Doğuştan gelmeyen, sonradan kazanılan bilgi.

Bilgi Felsefesinin Temel Problemleri

1. Bilginin değeri (doğruluğu, yanlışlığı) problemi :

Bu problemle ilgili cevap aranan belli başlı sorular şunlardır;

  • Varlığı olduğu gibi bilebilir miyiz? (Doğru bilgi mümkün müdür?
  • Bilgi mutlak (kesin) midir, yoksa kişiden kişiye değişir mi? 
  • Bilginin doğruluğunun ölçütü nedir?

2. Bilginin kaynağı problemi :

Bu problemle ilgili cevap aranan sorular şunlardır;

  • Bilginin kaynağı nedir? 
  • Bilginin kaynağı akıl mıdır, deney midir, sezgi midir?
  • Bilginin oluşumuna neler etki eder?

3. Bilginin imkanı ve sınırları problemi :

Bu problemle ilgili cevap aranan sorular şunlardır;

  • Neleri, ne kadar bilebiliriz? 
  • Bilginin imkan ve sınırları nelerdir? 
  • İnsanın bilgi edinme yetileri varlığı bilmeye yeterli midir?

4. Bilginin Değeri (Doğru Bilginin imkanı) Problemi :

Doğru bilginin mümkün olup olmadığı konusunda felsefede iki ana görüş vardır: Doğru bilginin mümkün olmadığını savunan görüşler ve doğru bilginin mümkün olduğunu savunan görüşler.

OKU  Bilgi Çeşitleri Nedir?

Bilginin Değeri Problemi

Doğru Bilginin Mümkün Olmadığını Savunan Görüşler

  • Sofizm
  • Septisizm

Doğru Bilginin Mümkün Olduğunu Savunan Görüşler

  • Rasyonalizm
  • Empirizm 
  • Kritisizm
  • Pozitivizm
  • Analitik Felsefe
  • İntuisyonizm
  • Pragmatizm
  • Fenomenizm

Bilgi felsefesi içerisindeki diğer tüm içeriklere yukarıdaki linklere tıklayarak gidebilirsiniz.

Leave a Comment