Süt hayatımız için önemli bir gıda olmasının yanında kimya dersi gören öğrenciler için bu açıdan da bir merak konusudur. Süt karışım mıdır sorusu çok merak edilen sorulardan belki de ilk akla gelenidir. Bu yazıda bu soruya cevap verecek ve bazı noktaları daha net hale getireceğiz.

Süt karışımdır. Sütü elde etmek için kendimiz bir şey karıştırmak zorunda kalmadığımız için burada hata yapıyoruz. Süt doğal bir karışımdır.

Sütün temsil ettiği doğallıktan dolayı sütü saf madde zannetmek de yaygın bir hatadır. Süt saf madde midir başlıklı yazımızda bunun böyle olmadığını söyledik. Bir şey ya saf madde ya da karışımdır. Süt saf madde olmadığına göre elbette karışımdır.

Süt Karışımının İçerisinde Neler Var?

Sütün karışım mı değil mi söyledik. Şimdi de bu karışım içerisinde neler olduğuna kısaca bakalım.

Sütün yapısında şunlar bulunmaktadır.

• Su
• Proteinler
• Yağlar
• Karbonhidrat (laktoz)
• Vitaminler
• Süt gazları
• Mineraller
• Enzimler

Sütün büyük bir bölümü su oluşturur. Suyun yaklaşık oranı %87.5’tir. Geri alan %12.5 içerisinde ise yaklaşık %3,5 yağ bulunur. Geriye kalan kuru madde ise yaklaşık %9 kadardır. Bunun içerisinde de %3.6 civarı protein vardır. Yine çeşitli mineraller, tuzlar da süt karışımını oluşturan maddelerdir.

Sütün bileşimi hangi hayvanın sütü olduğuna, hayvanın beslenmesine, mevsime göre farklılık göstermektedir. Dolayısıyla her sütün birebir aynı olması mümkün değildir. Ayrıca sütler arasında aroma farkı da bulunmaktadır.

Süt Karışımının Özellikleri

Kimya dersi açısından sütün karışım olmasının yanında homojen veya heterojen olması da önemlidir. Süt homojen mi başlıklı yazıyı bu nedenle yazdık. Sanıldığının aksine süt homojen bir karışım değildir. Süt heterojen karışımdır. Dışarıdan bakıldığı zaman homojen gözükebilir ancak bu sizi yanılmasıdır.

Heterojen karışımları da kendi içerisinde çeşitli sınıflara ayırmaktayız. Örneğin sıvı – katı karışımlara süspansiyon derken sıvı – sıvı karışımlara emülsiyon diyoruz. Süt süspansiyon mu ya da süt emülsiyon mu diye çok soruluyor. Ayrıca koloit dediğimiz homojen gibi görünen ama homojen olmayan karışımlar da bulunuyor. Süt koloit mi değil mi bu konu da çok merak ediliyor.

Sütü genel olarak emülsiyon olarak sınıflandırırız. İçerisinde kuru madde olsa da süt sıvı katı karışımı değil, sıvı sıvı karışımı özelliği gösterir. Ancak sütü başka bir açıdan koloit olarak sınıflandıranlar da bulunuyor. Çünkü sütte yağ damlaları homojen dağılmamış, askıda kalmıştır.

Süt emülsiyon mu koloit mi sorusu sınavlarda pek karışınıza çıkmaz. Çünkü bu soru biraz çelişkilidir. MEB kitabına göre emülsiyon kabul edildiği için biz de emülsiyon olarak kabul edeceğiz. Ancak koloit örneği olarak da süt bazı kaynaklarda karışımıza çıkabilir.

Maddeleri kimyasal açıdan sınıflandırırken neyin saf olup olmadığı, neyin homojen olup olmadığı ya da neyin çözelti olup olmadığı sık sık karşımıza çıkan bir problemdir. Bu açıdan kolonya da sık merak edilen ve karıştırılan bir maddedir. Bu yazıda kolonya çözelti midir sorusuna cevap verecek, ardından da çözeltilerin özelliklerine kısaca değineceğiz.

Kolonya bir çözeltidir. Çünkü kolonyada çeşitli maddeler su içerisinde çözünmüş halde bulunur. Kolonya, alkol ve bazı esans maddelerinin suda çözünmesiyle elde edilmektedir.

Daha önce kolonya homojen midir başlıklı yazıda kolonyanın homojen olduğunu söylemiştik. Aslında çözelti olması homojen olmasının da nedenidir. Çünkü çözeltiler homojen karışımlardır.

Karışımların Genel Olarak Sınıflandırılması

Karışımları biz genel olarak homojen karışımlar ve heterojen karışımlar olarak sınıflandırmaktayız. Homojen karışımlarda karışımın her yerinde aynı özellikler gözlemlendiği için dışarıdan bakıldığında tek madde gibi görünür. Örneğin tuzlu bir homojen karışımdır.

Heterojen karışımlarda ise maddeler tam olarak birbiri içerisinde eşit dağılmaz ve çözünme de gerçekleşmez. Örneğin suya yağ döktüğünüzde elde ettiğiniz karışım bir heterojen karışımdır. Karışımın üst kısmında yağ, alt kısmında ise su bulunur.

Heterojen karışımlar da sıvı – katı karışımı varsa süspansiyon, sıvı – sıvı karışımı varsa emülsiyon olarak adlandırılır. Ayrıca aerosol, koloit ve adi karışım şeklinde de heterojen karışımlar bulunmaktadır.

Aerosol dediğimiz karışımlar katı – gaz ya da sıvı – gaz heterojen karışımlardır. Duman ve sis buna örnek gösterilebilir.

Koloit dediğimiz karışımlar çıplak gözle homojen gibi göründüğü halde heterojen olan karışımlardır. Süt, krema gibi karışımlar buna örnek gösterilebilir.

Adi karşım ya da basit karışım dediğimiz karışımlar da süspansiyon ve emülsiyon özelliği göstermeyen diğer bir heterojen karışım türüdür. Mesela salata buna örnek gösterilebilir.

Çözeltilerin Özellikleri

Çözeltiler bir maddenin başka bir madde içerisinde çözünesiyle elde edilir. Dolayısıyla çözeltiler homojen karışımlardır. Kolonyanın homojen karışım ve çözelti olduğunu söyledik. Çözeltilerin temel özelliklerini  maddeler halinde şöyle sıralayabiliriz:

• Çözeltiler homojen karışımlardır.
• Çözeltiler karışım oldukları için saf olmayan maddelerdir.
• Bir veya daha fazla maddenin başka bir madde içerisinde dağılmasıyla oluşur.
• Tuzlu su, şekerli su, kolonya ve gazoz gibi karışımlar çözeltilere örnektir.
• Çözeltide çözücü ve çözünen şeklinde iki tür madde bulunur.
• Çözücünün çözebileceği en yüksek miktardaki madde çözünmüşse buna doymuş çözelti denir.
• Çözücü daha fazla maddeyi çözebilecek durumdaysa buna doymamış çözelti denir.
• Çözünen madde yoğunluğunun yüksek olduğu çözeltilere derişik çözelti denir.
• Çözünen madde yoğunluğunun düşük olduğu çözeltilere seyreltik çözelti denir.
• Soluduğumuz hava bir gaz çözeltisidir. İçerisinde birden fazla gaz çözünmüş halde bulunur.

Çözeltiler kimya bilimi açısından önemli bileşenlerdir. Kimyada biz çözeltilerle ilgili derişim, çözünürlük vb. gibi hesaplamaları sürekli olarak yaparız.

Kimya dersinde homojen ve heterojen karışımları gördükten sonra günlük yaşamda kullandığımız birçok ürünü de bu bağlamda merak ederiz. Çünkü aslında gündelik hayatta kullandığımız bu ürünler de birer karışımdır. Bu yazıda çok merak edilen kola homojen mi heterojen mi sorusuna cevap vereceğiz. Konunun mantığını anlamak açısından bu tür örnekler önemlidir.

Kola homojen bir karışımdır. Bunun nedeni kola içindeki maddelerin birbiri içerisinde eşit dağılmasıdır.

Homojen karışımlarda çözünme gerçekleşir. Bu nedenle bunlara çözelti de denir. Kolada su içerisinde şeker ve karbondioksit gibi maddeler çözünmüş halde bulunur.

Aynı durum gazoz için de geçerlidir. Gazoz homojen mi başlıklı yazıda gazozun da homojen olduğunu söylemiştik.

Homojen ve Heterojen Karışımlara Örnekler

Kola homojen midir yoksa heterojen midir artık biliyoruz. Homojen karışımlar maddelerin birbiri içerisinde eşit dağıldığı karışımlardır. Bu nedenle bu tür karışımlarda karışımın her tarafı aynı özelliği gösterir.

Dilerseniz şimdi de homojen ve heterojen karışımlara daha fazla örnek verelim.

Homojen karışıma örnekler:

• Gazoz
• Kola
• Hava
• Alkollü su
• Tuzlu su
• Şekerli su
• Asitli su
• Bazlı su
• Soda
• Kolonya
• Madeni para
• Gözyaşı
• Ter
• Tükürük

Homojen karışımlara dışarıdan bakıldığında genellikle tek bir madde gibi göründüklerinden karışım oldukları anlaşılmayabilir.

Heterojen karışıma örnekler:

• Ayran
• Süt
• Meyve suyu
• Çamur
• Toprak
• Yağlı su
• Sis
• Naftalin su karışımı
• Kum su karışımı
• Kahve
• Çökelti içeren karışımlar
•  Kan
• Salata
• Çerez tabağı

Günlük hayatta karşılaştığımız birçok karışım heterojen karışım örneğidir. İlgili yazı: ayran homojen mi heterojen mi?

Hepimiz madeni paraları kullanıyoruz. Hayatımızda çokça yer edinen bu paraların yapısı hakkında neler biliyoruz? Her şeyden önce madeni paralar birer karışımdır. Peki madeni para homojen mi yoksa heterojen mi? Bu yazıda bu konuya açıklık getireceğiz.

Madeni parayı oluşturan metaller birbiri içerisinde eşit dağılmıştır. Madeni paranın her tarafında aynı özellikler bulunur. Bu nedenle madeni para homojen bir karışımdır.

Metal ve metallerin karışmasıyla elde edilen yapılara alaşım demekteyiz. Alaşımlar homojen karışımlardır. Madeni para bir alaşım örneğidir.

Madeni Paranın Yapısı

Madeni para homojen mi heterojen mi artık biliyoruz. Sanılanın aksine madeni paralar heterojen değil homojen karışımlardır. Şimdi de madeni paraların yapısı hakkında kısaca duralım.

Kağıt paranın ortaya çıktığı son 2 yüzyıla kadar aslında bütün paralar değerli madenlerden oluşuyordu. Altın ve gümüş değerli metal olarak doğrudan para olarak kullanılmaktaydı. Zamanla kağıt paraların yaygınlaşmasıyla birlikte bu metallerin para yerine kullanımı da azaldı.

Günümüzdeki bozuk paraya olan ihtiyaç gereği madeni paralar üretilmektedir. Madeni paralarda nikel, bakır, çinko, tunç, alüminyum gibi metaller kullanılmaktadır. Farklı madeni paralarda farklı alaşımlar görmek mümkündür.

Türk madeni paralarına baktığımız zaman bakırın yoğun olarak kullanıldığını görmekteyiz. Bakırdan sonra çinko ve nikel en yaygın metallerdir. Bu metaller homojen karıştıkları için madeni paralar da homojen özellik gösterirler.

Süt homojen değil heterojen bir karışımdır. Dışarıdan bakıldığında homojenmiş gibi görünmesine rağmen yakından incelediğiniz zaman sütün içerisindeki maddelerin homojen olarak dağılmadığı görülecektir.

Süt heterojen bir karışımdır. Karışım olduğu için de saf madde değildir. Bu da çok karıştırılan bir mevzudur. Süt saf madde midir başlıklı yazıda bu konuya açıklık getirmiştik.

Süt Neden Heterojendir?

Süt heterojen mi yoksa homojen mi öğrendik. Biraz da bunun nedenlerine değinelim. Aslına bakarsanız saf ve beyaz görüntüsü nedeniyle süt homojen zannedilir. Gerçekte ise süt hem saf madde değildir hem de homojen karışım değildir.

Homojen karışımlarda karışan maddeler eşit olarak dağılır. Bunun nedeni maddelerin birbiri içerisinde çözünmesidir. Eşit dağılım olduğu için ise karışımın neresinden alırsanız alın aynı özellikleri gösterir.

Sütte ise durum biraz daha farklıdır. Sütün içeriğine bakarsak ortalama %87 – %88 civarında su içermektedir. Geri kalan süt şekeri, süt proteini, çeşitli yağlar ve minerallerdir. Süt içerisindeki yağ üstte birikebilir. Yağ suda çözünmediği için süt heterojen karışım olarak kalmaktadır.

Sütün heterojen karışım özelliği gösterdiği dışarıdan bakıldığında hemen anlaşılmaz. Ancak detaylı bir inceleme ile fark edilebilir.

Heterojen Karışımların Özellikleri

Süt heterojen bir karışım olduğuna göre heterojen karışımların özelliklerini de gösterecektir. Biraz da bu özelliklere değinelim.

Heterojen karışımların özellikleri şöyle sıralanabilir:

• Karışımı oluşturan maddeler birbiri içerisinde eşit dağılmamıştır.
• Karışımın her noktasında aynı özellikler görünmez.
• İncelendiği zaman karışımın farklı özellikleri bir arada bulundurduğu görülür.
• Karışan maddeler belirli bir oranda karışmak zorunda değildir.
• Karışıma katılan maddeler katı, sıvı ve gaz fazlarında olabilir.
• Homojen karışımlara göre genellikle daha kolay bileşenlerine ayırılırlar.
• Sıvı sıvı karışımlarına emülsiyon, sıvı katı karışımlarına ise süspansiyon denir.
• Karışım oldukları için saf madde değillerdir.
• Saf madde olmadıkları için belli bir erime veya kaynama noktaları yoktur.
• Saf maddeler gibi ayırt edici özellikleri çok değildir.
• Hal değiştirme sırasında sıcaklıkları değişkendir.
• Heterojen karışım oluşurken kütle korunur ancak toplam hacim korunmaz.

Bir maddenin homojen ve heterojen olması bazı özelliklerinin farklı olmasına neden olmaktadır. Ancak hem homojen hem de heterojen karışımların saf madde olmadığına dikkat etmek gerekir.

Kolonya alkolün su içerisinde çözünmesiyle elde edilen bir çözeltidir. Bu nedenle kolonya homojen karışımdır. Homojen karışımlarda karışan maddeler her yere eşit dağılmaktadır. Kolonya da her tarafında aynı özellikleri gösteren bir maddedir.

Kolonyada alkol ve suyun yanında çeşitli esans ve kokular da bulunmaktadır. Bundan da sıvı karışımın içerisinde homojen olarak dağılmış haldedir.

Daha önce benzer şekilde gazoz homojen mi? ve ayran homojen mi? Şeklindeki sorulara da cevap vermiştik.

Kolonyanın Özellikleri

Kolonya homojen mi yoksa heterojen mi artık biliyoruz. Biraz da kolonyanın özellikleri üzerinde kısaca duralım.

Kolonyanın özellikleri şöyle sıralanabilir:

• Etil alkol, su ve esans içerikli bazı sıvıların homojen karışımıyla elde edilir.
• Limon esanslı olanı en yaygınıdır. Bunun dışında tütün kolonyası ya da yeşil çay kolonyası gibi türleri de vardır.
• Kullanılan etil alkol hacmine göre kolonya derecelenir. Örneğin hacimce %40 etil alkol içerenlere 70 derece, %45 etil alkol içerenler ise 80 derece kolonyadır.
• Kolonyanın ferahlatıcı etkisini sağlayan içerisindeki etil alkoldür.
• Etil alkol düşük buharlaşma ısısından dolayı kolay buharlaşır. Buharlaşmak için insandan ısı alır. Bu da ferahlığa neden olur.
• Alkolün dezenfektan etkisi sayesinde kolonya aynı zamanda iyi bir temizleyicidir.
• Kolonya üretimi genel olarak içerikteki maddeleri karıştırmaya dayanmaktadır.

Kolonyanın özelliklerine de kısaca değindiğimize göre şimdi homojen ve heterojen karışımlara örnekler verelim.

Homojen ve Heterojen Karışım Örnekleri

Kolonya homojen karışımlara örnektir. Hava da homojen bir karışımdır. Bu tür şeyler çok karıştırılmaktadır. Biz birkaç örnek vererek neyin homojen neyin heterojen olduğunu belirtelim.

Homojen karışımlara örnekler:

• Kolonya
• Gazoz
• Hava
• Tuzlu su
• Şekerli su
• Alkol çözeltisi
• Asit su karışımı
• Baz su karışımı
• İyot alkol karışımı
• Amonyaklı su
• Amalgam
• Lehim
• Homojen gaz karışımları

Homojen karışımlarda önemli olan bir çözünmenin gerçekleşmesidir. Çözünme gerçekleştiği taktirde karışım eşit bir şekilde dağılır ve homojen olur.

Heterojen karışımlara örnekler:

• Sis
• Duman
• Çamur
• Meyve suyu
• Ayran
• Süt
• Yağ su karışımı
• Toprak
• Çorba
• Çakıl taşı kum karışımı
• Darı su karışımı
• Nohut fasulye karışımı
• Sulu yemekler

Doğadaki birçok karışım heterojen karışımdır. Günlük hayatta heterojen karışımlara çok sık rastlamaktayız. Akşam yemeğinde yediğimiz yemekler genellikle heterojen karışım örneğidir.

Saf olmayan maddelerin tamamı karışımlardır. Bu nedenle etrafımızda bulunan çoğu şey aslında karışımdır. Karışımları genel olarak homojen karışımlar ve heterojen karışımlar olarak ikiye ayırmaktayız. Hangi karışımın homojen hangisinin heterojen olduğu da sık sık karıştırılmaktadır. Bu yazıda çok merak edilen bir soruyu cevaplayacağız. Gazoz homojen mi sorusunu cevaplayacak ve bazı önemli bilgiler vereceğiz.

Gazoz homojen bir karışımdır. Çünkü gazozda karbondioksit ve şeker suyun içerisinde çözünmüştür. Bir karışımın homojen olması için maddenin çözünerek eşit dağılması gerekir.

Buna benzer ve çok karıştırılan başka maddeler de bulunuyor. Bunlardan bazılarını daha önceki yazılarımızda ele aldık:

• Ayran homojen mi?
• Hava homojen mi?

Homojen maddelere dışarıdan baktığınız zaman tek bir madde gibi görünürler. Heterojen karışımlar ise farklı yerlerinde farklı özellikler gösterdikleri için tek madde olmadıkları kolaylıkla anlaşılır.

Homojen Karışımların Özellikleri

Gazoz homojen midir sorusunu cevapladık. Şimdi de homojen karışımların genel özellikleri üzerinde duralım.

Homojen karışımların özellikleri şöyle sıralanabilir:

• İki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde dağılmasıyla oluşur.
• Karışımın her noktasında aynı özellikler vardır.
• Dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi görünürler.
• Karışın maddeler belli bir orana göre bir araya gelmek zorunda değillerdir.
• Karışın maddeler katı, sıvı ya da gaz olabilir.
• Heterojen karışımlara göre bileşenlerine ayrılmaları daha zordur.
• Saf madde değillerdir. Bu nedenle belirli bir erime veya kaynama noktaları yoktur. Ayırt edici özellik taşımazlar.
• Hal değiştirme sırasında sıcaklıkları sabit değildir.
• İki madde karışarak homojen karışım oluşturduğunda toplam kütle korunur ancak toplam hacim değişebilir.

Yukarıda saydığımız özellikler gazoz gibi çözeltilerin taşıdığı özelliklerdir. Bu özelliklere bakarak bir maddenin homojen mi yoksa heterojen mi anlayabiliriz.

Homojen ve Heterojen Karışımlara Örnekler

Çözeltilerin birer homojen karışım olduğunu ve gazozun bunlardan biri olduğunu söyledik. Şimdi de hem homojen karışımlara hem de heterojen karışımlara örnekler verelim

Homojen karışım örnekleri:

• Gazoz
• Hava
• Tuzlu su
• Şekerli su
• Alkol çözeltisi
• Asitli su
• Sodyumlu su
• Amonyaklı su
• Amalgam
• Azot oksijen karşımı

Gazoz gibi karışımlarda gaz sıvı içerisinde çözünmüşken tuzlu suda katının sıvı içerisinde çözünmesi söz konusudur.

Heterojen karışım örnekleri:

• Ayran
• Süt
• Çamur
• Meyve suyu
• Toprak
• Zeytinyağlı su
• Sis
• Tebeşir tozu su karışımı
• Talaş demir tozu karışımı
• Kum su karışımı
• Çakıl kum karışımı
• Pirinç ve mercimek karışımı
• Çorba

Heterojen karışımlarda homojen karışımlardan farklı olarak çözünme gerçekleşmez. Bu nedenle karışımda dağılma her yere eşit şekilde olmaz.

Çözeltiler saf madde değildir. Bunun nedeni çözeltilerin de birer karışım olmasıdır. Hiçbir karışım saf madde değildir. Saf maddeler elementler ve bileşiklerdir.

Karışımlarda birden fazla saf madde aralarında kimyasal tepkime olmadan bir arada bulunur. Karışımları genel olarak homojen ve heterojen karışımlar olarak ikiye ayırmaktayız.  Çözeltileri homojen karışımlardır.

Karışımlar ve Saf Maddelerin Farkı

Çözeltilerin saf madde mi acaba diye karıştırılmasının nedeni her tarafta aynı özelliği gösteren tek fazlı yapılar olmalarıdır. Ancak bu özellikleri göstermek çözeltileri saf madde yapmaz. Saf maddeler element ya da bileşik olmak zorundadır.

Bu ayrımı yapmamızın temelinde şu yatmaktadır. Saf maddelerin kendine ait özellikleri bulunmakta ve karışımlar bu özellikleri göstermemektedir.

Örneğin kaynama sırasında saf suyun sıcaklığı sabittir. Ancak bir çözelti olan şekerli suyu kaynatırsak kaynama sırasında sıcaklığının değiştiğini görürüz.

Aşağıdaki tablo saf maddeler ile çözeltiler arasındaki farkları göstermektedir.

Saf maddelere saf su, demir, oksijen gibi maddeler örnek gösterilirken çözeltilere tuzlu su, gazoz, şekerli su gibi örnekler verilebilir.

Kan heterojen karışımdır. Homojen karışımlarda maddeler birbiri içerisinde çözünür. Kandaki bütün maddeler birbiri içerisinde çözünmemiştir.

Kana dışarıdan baktığınızda her tarafında aynı özellik gösterdiğini düşünürsünüz. Yani yapı olarak size homojen gelebilir. Ancak kanda çözünmenin yanında karışma da gerçeklemiştir. Karışan maddeler çok küçük yapıda olduğu için eşit dağılmış izlenimi verir.

Kanın kendine ait bir karışım yapısı vardır. Kan ve benzeri heterojen karışımlar homojen karışımlara benzedikleri halde homojen değillerdir. Bu tür karışımlara kolloid denir.

Homojen ve Heterojen Karışıma Örnekler

Kan belki ilginç bir örnek olabilir ama karışımları homojen veya heterojen olarak ayırabilmek hem ilkokul düzeyinde hem de lisede kimya düzeyinde çok temel bir gerekliliktir. Birkaç örnek vererek homojen ve heterojen karışımlara değinelim.

Homojen karışımlara örnekler:

• Şekerli su
• Tuzlu su
• Kolonya
• Hava
• Gazoz
• Tükürük
• Asitli su
• Bazlı su

Homojen karışımlarda maddeler birbiri içerisinde eşit dağılmıştır. Aynı zamanda bir çözünme olayı gerçekleşmiştir.

Heterojen karışımlara örnekler:

• Kan
• Ayran
• Çamur
• Süt
• Toprak
• Kum su karışımı
• Kum talaş karışımı
• Su tebeşir tozu karışımı
• Zeytinyağlı su
• Sis

Çözünmenin ve eşit dağılmanın gerçekleşmediği karışımlar heterojen karışımdır. İlgili yazı: Ayran homojen mi heterojen mi?

Heterojen Karışımların Özellikleri

Kan homojen midir yoksa heterojen midir öğrendik. Şimdi de heterojen karışımların genel özellikleri hakkında bazı bilgiler edinelim. Heterojen karışım özellikleri şöyle sıralanabilir:

• Karışımı oluşturan maddeler birbiri içerisinde çözünmezler.
• Maddeler birbiri içinde eşit olarak dağılmadıkları için karışım her yeri aynı özelliği göstermez.
• Doğadaki karışımların birçoğu heterojen karışımdır. Günlük hayatta bu karışımlarla sık sık karşılaşırız.
• Bazen dışarıdan bakıldığında birden fazla faz içerdikleri görülür. Örneğin suyun üzerine zeytinyağı dökerseniz zeytin yağı su üzerinde birikir.
• Emülsiyon, süspansiyon, aerosol, kolloid gibi heterojen karışım türleri bulunmaktadır.
• Karışımı oluşturan maddeler arasında belirli bir oran bulunmaz.
• Heterojen karışımlar saf madde değildir. Aynı şekilde homojen karışımlar da saf değillerdir.
• Hal değişimi (erime, kaynama vs.) sırasında sıcaklıkları sabit değildir.

Kan bir heterojen karışım olarak içerisinde birçok farklı madde bulundurmaktadır. Bu maddelerin bazıları çözünmüş halde bazıları da serbest halde bulunur.

Çevremizde gördüğümüz maddelerin büyük bir bölümü karışımlardır. Karışımları genel olarak homojen ve heterojen karışımlar olarak iki sınıfa ayırabiliriz. Bu yazıda çok sık karıştırılan ayran homojen midir yoksa heterojen midir sorusuna yanıt vereceğiz. Bu sorununun cevabını mantığıyla anlarsanız diğer soruları kendiniz de cevaplayabilirsiniz.

Ayran heterojen bir karışımdır. Homojen karışımlarda karışan madde her yere eşit ve dengeli dağılmıştır. Ayranda böyle bir durum söz konusu değildir. Ayranda karışan yoğurt suyla homojen karışmamıştır.

Dışarıdan bakıldığında ayranı homojen olarak görebilirsiniz ancak bu doğru değildir. Homojen karışımlar bir maddenin diğeri içerisinde çözünmesiyle oluşur. Yani homojen karışımlar birer çözeltidir. Oysa ayranda çözünme olmamaktadır.

Homojen maddeler dışarıdan bakıldığında tek bir madde gibi görünür. Çünkü eşit dağılmış ve her tarafı aynıdır. Ayranı böyle sanabiliriz ancak ayranın farklı noktaları farklı kıvama sahiptir.

Homojen ve Heterojen Karışım Örnekleri

Ayran homojen midir sorusunu değildir şeklinde yanıtladık. Konunun biraz daha oturması adına homojen ve heterojen karışımlara birkaç örnek verelim.

Homojen karışım örnekleri:

• Alkol su karışımı
• Tuzlu su
• Şekerli su
• Hava
• Asit su karışımı
• Baz su karışımı
• İyotlu su
• Klorlu su

Homojen karışımlar çözünme sonucu oluşan çözeltilerdir. Benzer yazı: Hava homojen midir?

Heterojen karışım örnekleri:

• Meyve suyu
• Çamur
• Süt
• Ayran
• Toprak
• Zeytinyağlı su
• Sis
• Kum su karışımı
• Talaş su karışımı

Heterojen karışımlarda çözünme gerçekleşmez ve karışım birbiri içerisinde dağılır.

Ayran Süspansiyon Mu Emülsiyon Mu?

Ayranın homojen bir karışım olduğunu söyledik. Ancak doğadaki karışımların çoğu zaten heterojen karışımdır. Bu nedenle heterojen karışımları da kendi içerisinde sınıflandırmaktayız.

Heterojen karışımlar genel olarak 4 ana başlıkta incelenir:

Süspansiyon: Sıvı – katı heterojen karışımlara verilen addır. Kum ve su karışımı buna örnek gösterilebilir:

Emülsiyon: Sıvı – sıvı heterojen karışımlara verilen addır. Zeytinyağı ve su karışımı bir emülsiyondur.

Aerosol: Bir katı ya da sıvının gaz ortamı içerisinde dağılması sonucu oluşur. Sis aerosol örneğidir.

Adi karışım: Hangisinin hangisi içerisinde karıştığı belli olmayan karışımlardır. Salata veya karışık çerez tabağı bunlara örnek gösterilebilir.

Ayran sıvı olan su ve katı olan yoğurdun karışması sonucu meydana gelmiştir. Bu nedenle ayran süspansiyon olarak sınıflandırılır.