Kimya hayatımıza doğrudan etkisi olan çok temel bir pozitif bilimdir. Bu bilimi anlamak için semboller kullanmaktayız. Bu yazıda kimyanın sembolik dilinin kimya bilimi açısından önemi üzerinde duracağız. Bunu açıklayınız diye bir ödev verilmiş olabilir ancak esas olan bunu anlamaktır.

Kimya dilinin gelişim sürecinde sembollerle ifade etme de ortaya çıkmış ve kimya için bir dil geliştirmiştir. Kimyanın sembolik dilinin tarihsel gelişimi başlıklı yazıda bu konu üzerinde durmuştuk.

Dilerseniz sembolik dilin kimya bilimine nasıl bir katkı yaptığını görelim.

Kimyanın Sembolik Dilinin Kimya Bilimine Sağladığı Faydalar

Kimya biliminde sembolik bir dil kullanılmasının şöyle faydaları vardır:

• Kullanılan sembol ve formüller sayesinde kimya bilimi öğrenen herkes tarafından daha basit anlaşılır hale gelmiştir.
• Periyodik tabloya dizilen elementler sayesinde bütün elementleri periyodik özellikleriyle tanıma imkanı doğmuştur.
• Semboller dilden dile değişmediği için her toplumun kimya bilimine katkı yapması kolaylaşmıştır. Örneğin He dünyanın her yerinde helyum elementinin sembolüdür.
• Sembollerle çalışmak ortaya çıkan bileşiklerin ifade edilmesini kolay hale getirmiştir.
• Sembolik dille çalışarak yeni tepkimelerin planlanması ve istenilen ürünlerin elde edilmesi daha kolaydır.
• Kimyada sembolik dil kullanıldığında kimyayı ifade etmek ve yazıya aktarmak basitleşmiştir. Böylece kimya açısından kayıt tutmak da daha fazla mümkün olmuştur.

Bütün bunlar düşünüldüğü zaman kimyada sembolik bir dil kullanılmasının ne kadar faydalı olduğu görülecektir. Bir örnek vermek gerekirse Almanca bilmeyen bir insan olsanız dahi Almanca bir kitapta bir kimyasal tepkime gördüğünüzde bunun ne olduğunu aynı şekilde anlarsınız. Kimyada kullanılan bu sembolik dil kimyaya aynı zamanda evrensel bir nitelik kazandırmıştır.

Kimya Biliminin Gelişimi ve Hayatımıza Katkıları

Kimya, hayatımıza doğrudan etkileri olan ve hayatımızda çok şey değiştirmiş bir bilimdir. Sembolik dilin ortaya çıkması ve kimyanın gelişmesini hızlandırması aslında sadece kimya bilimine değil, genel olarak da hayatımıza katkılar yapmıştır. Çünkü kimyaya sağlanan her fayda bizim hayatımıza da etki etmektedir.

Bugün kullandığımız temizlik malzemelerinin tamamı kimya bilimi sayesinde ortaya çıkmıştır. Hijyenin artması birçok hastalığın yok olmasına katkı yapmıştır. Ayrıca insan ömrünü de uzatmıştır. Sadece bu bile kimyanın bizim hayatımıza ne denli faydaları olduğunu anlamak için yeterlidir.

Bugün kimya bilimi endüstrinin her alanında kullanılmaktadır. Hem kimyasal maddelerin üretilmesi hem de diğer üretim süreçlerinde kullanılan kimyasallar hayatımızın her yerindedir. Boyalar, yapıştırıcılar, poşetler, plastikler, kozmetik ürünleri, temizlik malzemeleri bunlar olmadan modern yaşamı düşünmek bile imkansızdır. Kimyanın endüstriyle buluştuğu yerde ise endüstriyel kimya ortaya çıkmıştır.

En temel düzeyden en ileri düzeye kadar kimyada sembolik bir dil kullanılmaktadır. Bu sembolik dil kimya bilimini anlamamız, kullanmamız ve geliştirmemiz açısından çok önemlidir.

Metalurji ve kimya ilişkisi merak edilen bir konudur. Birçok öğrenci hem tercih yapmak hem de bölümle ilgili bilgi sahibi olmak için bu soruyu soruyor. Bu yazıda metalurji mühendisliği kimya ile ilgili midir değinmeye çalışacağız.

Metalurji mühendisliği kimya ile oldukça ilgili bir mühendislik dalıdır. Kimya ile ilgili meslekler konusunda zaten metalurji mühendisliğini de listeye dahil etmiştik.

Mühendislik dallarıyla kimya ve biyoloji gibi temel bilimlerin ilişkisi her zaman sıkı olmuştur. Özellikle fizik bilimi mühendislik açısından son derece önemlidir. Metalurji mühendisliği, fizik ve kimya gibi temel bilimlerin ön plana çıktığı bir alandır.

Türkiye’de daha çok metalurji ve malzeme mühendisliği olarak geçen bu alanın temel inceleme konusu metal malzemelerdir.

Metalurji Mühendisliği ve Kimya İlişkisi

Kimya bilimi maddeyi tanecik düzeyinde büyün yönleriyle ele almaktadır. Yani maddenin atomik veya moleküler yapısıyla ilgili her türlü bilgiyi bize kimya bilimi sağlamaktadır.

Metalurji mühendisliğinin ana konusu sanayide kullanılacak olan metal malzemelerin tasarımı ve üretimidir. Bu malzemelerin yapısı ve özellikleri her açıdan çok önemlidir.

Maddelerin sınıflandırılması, özelliklerinin saptanması açısından metalurji ve kimya alanı birlikte çalışmaktadır. Örneğin bir metalin erime sıcaklığı kimya açısından maddenin özellikleri konusuna girer ve temel bir bilgidir. Metalurji mühendisliğinde ise kullanılacak maddenin ısıya dayanma gücü yine çok önemlidir.

Metalurji ve malzeme mühendisliği fizik ve kimya biliminin prensiplerini üretime ve insanın faydasına yönelik kullanmak için özelleşmiş teknik bir alandır.

Metalurji ve Malzeme Mühendisliğinin Önemi

Metalurji mühendisliği halk tarafından diğer mühendislik alanları kadar çok bilinmeyen bir alandır. Buna rağmen mühendisliğin temeli sayılabilecek çok önemli bir alandır. Üretimin her alanında ham madde kullanılmaktadır.

Metal malzemeler başta olmak üzere sanayiye giren bu ürünlerin cevherlerden elde edilmesi, işlenmesi ve üretime hazır hale gelmesi süreçlerinin tamamında metalurji çalışmaları yer almaktadır.

Sanayinin toplum hayatında daha etkin olması ve tüketim kültürünün yaygınlaşmasıyla birlikte kişi başına düşen metal tüketimi de artmıştır. Ayrıca kullanılan ürünlerin kalitesi de gittikçe önemli hale gelmektedir. Bütün bunlar malzeme biliminin ve metalurjinin öneminin artması anlamına gelmektedir.

Basit bir örnek verirsek çevremizde neredeyse her evin önünde arabalar bulunuyor. Bu arabalardaki metal parçaların tamamının üretimi malzeme teknolojisine dayanmaktadır. Metal parça üretimi kimya ve fizik bilimlerinin mühendislik teknikleriyle buluşması sonucu sağlanabilmektedir.

Metalurji mühendisliği hem kimya bilimini hem de matematikten gelen analitik yaklaşımı kullanan geniş bir mühendislik sahasıdır.

Kimyada maddenin temeli olan atom ve elementler sembollerle gösterilir. Bu sembollerden elde edilen formül ve denklemlerle de maddenin birbiriyle etkileşimleri yani tepkimeleri ortaya konmaktadır. Kimyada maddeyi bu şekilde sembollerle ifade etme eskiye dayanan bir kültürdür. Bu yazıda kimyanın sembolik dilinin tarihsel gelişimi üzerinde durmaya çalışacağız.

Eskiden kimya başlı başına bir bilim değildi. Simya gibi çeşitli metafizik düşüncelerin da dahil olduğu bir alan bulunmaktaydı. Ancak maddeyle ilgili bilgiler hem simyanın hem tıbbın hem de diğer birçok alanın ortak çalışma sahası olmuştur.

Kimya kelimesinin nereden geldiğiyle ilgili çeşitli rivayetler vardır. Kimyanın atası olan simyanın Eski Yunancada “metalleri dönüştürme ilmi” anlamına geldiği düşünülmektedir.

En eksi günlerden beri maddeleri çeşitli sembollerle gösterme kültürü bulunmaktadır. Eski Mısırda ve Çin’de maddeleri temsil eden sembollerin kullanıldığı bilinmektedir. Kimya bilimi geliştikçe bu semboller de değişim göstermiştir.

Modern Kimyanın Sembolik Dilinin Gelişimi

Modern Kimya çok yeni bir kavramdır. Daha önce simya döneminde maddelerin çeşitli sembolleri zaten bulunmaktaydı. Fransız kimyacı Antoine Lavoisier (1743 – 1794) simyadan kimyaya geçiş konusundan önemli biridir. Onun kimya için kullandığı semboller simya döneminden kalan madde sembolleridir.

John Dalton 1803 yılına geldiğinde atom teorisini ortaya atmıştır. Bu teori atom modellerine temel teşkil etmiştir.

Elementlerin birçoğu tek başına bulunmamakta, doğada elementler genellikle ikili atomlar şeklinde yer almaktadır. Dalton döneminden itibaren elementler için çeşitli semboller kullanılmaya başlanmıştır.

1813 yılında İsveçli kimyacı Jöns Jacob Berzelius Latinceyi baz alarak element sembolleri için bir mantık geliştirmiştir. Şekil sembolleri yerine Latince baş harfleri kullanmayı esas alan bu yöntem zamanla herkes tarafından benimsenmiştir.

Periyodik tablonun gelişim sürecinde daha sonra birçok bilim insanı yer almıştır. Elementlerin tamamını içeren bir tablo yapma amacı taşıyan bu çalışmalarda Barzelius tarafından geliştirilen harf sembolleri elementler yerine kullanılmıştır.

Kimyada Formüllerin Geliştirilmesi

Kimya ve periyodik tablo ile ilgili çalışmalar zamanla hız kazanmış ve atomun yapısı daha iyi anlaşılmıştır. Bunun sonucunda atomların birbiriyle yaptığı bağ türleri de zamanla anlaşılmış ve bileşiklerin oluşum mekanizmaları ortaya çıkmıştır.

Bileşiklerde yer alan atomların sayıları atom sembolünün yanına yazılmaya başlanmıştır. Tepkimelerin okla gösterilmesi sonucu artık elementlerin birbiriyle etkileşimi ve ortaya çıkan bileşikler de basit bir sistemle ifade edilebilmiştir.

Bileşikler farklı elementlerden oluşmaktadır. Oluşan bileşik sayısı elementlerden daha fazladır. Bu nedenle bileşikler için sembol kullanmak mantıklı bir yöntem değildir. Ayrıca bileşiğin içerdiği elementleri ve bunlardan kaç tane olduğunu göstermesi açısından bileşik formülleri geliştirilmiştir.

Bugün yapılan çalışmalarda atomun elektron nokta yapısı, elementlerin sembolleri, bileşiklerin formülleri, tepkime denklemleri gibi birçok sembol kullanılmaktadır. Bu semboller artık modern kimyanın vazgeçilmez bir parçası olmuştur.

Kimya çok önemli bir temel bilimdir. Maddeyi incelediği için hayatımızın neredeyse her aşamasında kimya bulunmaktadır. Bu nedenle kimya alanı ile ilgili meslekler nelerdir dendiği zaman birçok mesleği sayabiliriz. Hepsinin üzerinde duramayacağımıza göre kimya alanı ile ilgili başlıca mesleklere değinebiliriz.

Kimya alanı ile ilgili meslekler kısaca aşağıda sıralanmıştır:

• Kimya Teknisyeni
• Kimyager
• Metalurji Mühendisi
• Kimya Öğretmeni
• Eczacı
• Kimya Mühendisi

Yukarıda listelediğimiz 6 meslek kimya temelli meslekler listesinde ilk sıralarda gelir.

Kimya Alanı ile İlgili Meslekler ve Çalışma Alanları

Kimya geniş bir endüstri alanı olduğu için sanayinin olduğu her yerde kimya da vardır diyebiliriz. Ancak burada kimya bilimi ile ilgili meslekleri anlatırken yukarıdaki listeyi açıklayacağız. Müfredatımız için gerekli olan temel kimya meslekleri de onlardır.

Kimya Teknisyeni

Kimya mühendislerinin ve kimyagerlerin kontrolü altında çalışacak kimya personeline kimya teknisyeni denir. Kimya teknisyenleri kimya endüstrilerinde, araştırma ve geliştirme laboratuvarlarında ve kimyanın olduğu çeşitli iş kollarında çalışabilmektedir.

Kimya endüstrilerinden olan ilaç, boya, gıda, petrokimya gibi alanlarda kimya teknisyenleri ve diğer teknik ekibe geniş iş olanakları vardır. Hammaddelerin ara ürüne ve son ürene dönüştürülmesi, üretimin takibi, kalite ve kontrol, veri girişi gibi işlemler kimya teknisyenin yapacağı görevlerdir.

Kimyager

Kimya bilimiyle ilgili ileri düzey bir eğitime sahip bilim insanlarına denir. Kısaca kimya bilim adamları da diyebiliriz. Kimya biliminin teorik ve pratik yönleriyle ilgili çalışmalar yaparlar. Atom ve yapısı, moleküllerin ve bileşiklerin özellikleri, kimyasal tepkimeler gibi alanlarda çalışmalar yaparlar.

Araştırma ve geliştirme laboratuvarlarında ve üniversitelerin bilim kürsülerinde kimyagerlere ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca çeşitli büyük kimya üretici kuruluşları da yeni ürünler üretebilmek ve var olan ürünlerini geliştirebilmek için kimyager çalıştırmaktadır.

Metalurji Mühendisi

Aslında mühendisliğin her alanında biraz kimya vardır. Ancak metalurji mühendisliğinin temel çalışma alanı olan metal ve alaşımlar doğrudan kimyanın konusudur.

Maden filizlerinden metallerin elde edilmesi, uygun alaşımların hazırlanması, yeni alaşımlar üretilip geliştirilmesi gibi alanlara metalurji mühendisleri faaliyet göstermektedir.

Metalurjide metal madenler ön planda olduğu için metallerin özelliklerini ve alaşımları çok iyi bilme gerekmektedir.

Eczacı

Bugün ilaç endüstrisi dünya ekonomisinin çok önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Modern anlamda ilaçların üretilmesi ise ancak kimya bilgisiyle mümkün olmaktadır.

Eczacılıkta ilaçların üretilmesi, var olan ilaçların geliştirilmesi, ilaçların insan bedeni üzerindeki etkileri incelenmektedir. İlaç ham maddelerinin eldesi, ilaçların kimyasal özellikleri ve biyolojik etkileri de son derece önemlidir. İlaçla ilgili her şey hem kimya içerir hem de eczacının çalışma alanıdır.

Eczacılık eğitiminde kimya bilgisi ve kimya dersleri çok önemli yer tutmaktadır. Eczacılar aynı zamanda ilacı hastaya temin eden kişilerdir.

Kimya Öğretmeni

Kimya alanı ile ilgili meslekleri sayarken kimya öğretmeninden bahsetmemek olmaz. Kimya çok temel bir doğa bilimi olduğu için dünyada ve ülkemizde zorunlu ders programlarında bulunmaktadır. Bu nedenle MEB okullarında ve özel eğitim kurumlarında çalışacak kimya öğretmenlerine mutlaka ihtiyaç duyulmaktadır.

Kimya öğretmeninin temel görevi MEB tarafından belirlenen müfredata uygun olarak öğrencinin kimya öğrenmesidir. Bu programlar öğrencinin yaş ve eğitim seviyesine göre belirlenmektedir.

Kimya Mühendisi

Yukarıda mühendisliğin her alanında biraz kimya mutlaka vardır dedik. Kimya mühendisi ise kimya ile mühendisliğin birleşim yerindedir. Hem kimya bilimini hem de mühendisliğin temel prensiplerini bilerek karşılaşılan sorunlara çözüm getirmekle sorumludur kimya mühendisi.

Sanayide çeşitli üretim alanlarında kaynakların verimli kullanılması, maliyetlerin hesaplanması, üretim süreçlerinin iyileştirilmesi ve elde edilen verilen değerlendirilmesi gibi görevler kimya mühendisinin çalışma alanlarıdır. Kimya mühendisleri sanayi başta olmak üzere kimyanın olduğu birçok alanda çalışma sahasına sahiptir.

Ülkemizin önemli kimya üreticileri arasında yer almaktadır. Ayrıca ülkemizden yurt dışına kimya ürünleri ihraç edilmektedir. Böyle düşündüğümüzde kimya bilimi ile ilgili çalışma alanlarının gerekli olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.