Kimyanın Sembolik Dilinin Tarihsel Gelişimi

Kimyada maddenin temeli olan atom ve elementler sembollerle gösterilir. Bu sembollerden elde edilen formül ve denklemlerle de maddenin birbiriyle etkileşimleri yani tepkimeleri ortaya konmaktadır. Kimyada maddeyi bu şekilde sembollerle ifade etme eskiye dayanan bir kültürdür. Bu yazıda kimyanın sembolik dilinin tarihsel gelişimi üzerinde durmaya çalışacağız.

Eskiden kimya başlı başına bir bilim değildi. Simya gibi çeşitli metafizik düşüncelerin da dahil olduğu bir alan bulunmaktaydı. Ancak maddeyle ilgili bilgiler hem simyanın hem tıbbın hem de diğer birçok alanın ortak çalışma sahası olmuştur.

Kimya kelimesinin nereden geldiğiyle ilgili çeşitli rivayetler vardır. Kimyanın atası olan simyanın Eski Yunancada “metalleri dönüştürme ilmi” anlamına geldiği düşünülmektedir.

En eksi günlerden beri maddeleri çeşitli sembollerle gösterme kültürü bulunmaktadır. Eski Mısırda ve Çin’de maddeleri temsil eden sembollerin kullanıldığı bilinmektedir. Kimya bilimi geliştikçe bu semboller de değişim göstermiştir.

Kimyanın sembolik dilinin tarihsel gelişimi

Modern Kimyanın Sembolik Dilinin Gelişimi

Modern Kimya çok yeni bir kavramdır. Daha önce simya döneminde maddelerin çeşitli sembolleri zaten bulunmaktaydı. Fransız kimyacı Antoine Lavoisier (1743 – 1794) simyadan kimyaya geçiş konusundan önemli biridir. Onun kimya için kullandığı semboller simya döneminden kalan madde sembolleridir.

John Dalton 1803 yılına geldiğinde atom teorisini ortaya atmıştır. Bu teori atom modellerine temel teşkil etmiştir.

Elementlerin birçoğu tek başına bulunmamakta, doğada elementler genellikle ikili atomlar şeklinde yer almaktadır. Dalton döneminden itibaren elementler için çeşitli semboller kullanılmaya başlanmıştır.

1813 yılında İsveçli kimyacı Jöns Jacob Berzelius Latinceyi baz alarak element sembolleri için bir mantık geliştirmiştir. Şekil sembolleri yerine Latince baş harfleri kullanmayı esas alan bu yöntem zamanla herkes tarafından benimsenmiştir.

Periyodik tablonun gelişim sürecinde daha sonra birçok bilim insanı yer almıştır. Elementlerin tamamını içeren bir tablo yapma amacı taşıyan bu çalışmalarda Barzelius tarafından geliştirilen harf sembolleri elementler yerine kullanılmıştır.

Kimyada Formüllerin Geliştirilmesi

Kimya ve periyodik tablo ile ilgili çalışmalar zamanla hız kazanmış ve atomun yapısı daha iyi anlaşılmıştır. Bunun sonucunda atomların birbiriyle yaptığı bağ türleri de zamanla anlaşılmış ve bileşiklerin oluşum mekanizmaları ortaya çıkmıştır.

Bileşiklerde yer alan atomların sayıları atom sembolünün yanına yazılmaya başlanmıştır. Tepkimelerin okla gösterilmesi sonucu artık elementlerin birbiriyle etkileşimi ve ortaya çıkan bileşikler de basit bir sistemle ifade edilebilmiştir.

Bileşikler farklı elementlerden oluşmaktadır. Oluşan bileşik sayısı elementlerden daha fazladır. Bu nedenle bileşikler için sembol kullanmak mantıklı bir yöntem değildir. Ayrıca bileşiğin içerdiği elementleri ve bunlardan kaç tane olduğunu göstermesi açısından bileşik formülleri geliştirilmiştir.

Bugün yapılan çalışmalarda atomun elektron nokta yapısı, elementlerin sembolleri, bileşiklerin formülleri, tepkime denklemleri gibi birçok sembol kullanılmaktadır. Bu semboller artık modern kimyanın vazgeçilmez bir parçası olmuştur.

Leave a Comment