Özümleme Nedir?

Özümleme kavramı hem biyolojide hem de sosyal bilimlerde geçmektedir. Biz burada biyolojideki özümleme üzerinde duracağız. Özümleme nedir sorusuna biyolojide geçtiği şekliyle cevap vereceğiz.

Özümleme küçük maddeleri bir araya getirerek daha büyük maddeler elde etme süreçlerine verilen addır. Özümleme canlılardaki sentez reaksiyonlarını içerir.

Özümleme, sentez, asimilasyon veya anabolizma benzer kavramlardır ve yapım manasına gelir. Yıkım anlamına gelen yadımlama veya katabolizma kavramları ise bunun zıttıdır.

Örnek vermek gerekirse bitkilerin fotosentez yapması bir özümleme olayıdır. Fotosentez sonucu çıkan besinlerin solunumla yakılması olayına ise yadımlama denir.

Özümleme nedir

Özümleme Örnekleri

Özümleme nedir öğrendik. Bütün canlılarda sürekli olarak özümleme reaksiyonlar gerçekleşmektedir. Bunlardan bazılarına örnek verelim.

Özümleme örnekleri şöyle sıralanabilir:

  • Kemosentez
  • Fotosentez
  • Protein sentezi
  • Yağ sentezi
  • Disakkarit sentezi
  • Polisakkarit sentezi
  • Enzim sentezi
  • Hormon üretimi
  • Salgı üretimi

Yukarıda gördüğünüz bütün süreçler birer özümleme sürecidir. Hepsinde küçük yapılar bir araya gelerek daha büyük yapıları oluşturmaktadır.

Sorularda karbondioksit özümlemesi kavramıyla sık karşılaşırsınız. Bu fotosentez ya da kemosentez demektir. Çünkü fotosentez ve kemosentezde karbondioksit ve su bir araya getirilerek besin elde edilmektedir.

Aradaki fark fotosentezde güneş enerjisi kullanılırken kemosentezde inorganik maddelerin oksitlenmesinden ortaya çıkan enerjinin kullanılmasıdır.

Canlılarda Özümleme Döngüsü

Bütün canlılar özümleme yani sentez yapar. Bunun nedeni canlının kullanacağı moleküllere ihtiyaç duymasıdır. Ancak özümleme süreçleri sınırsız değildir. Çünkü sürekli özümleme yapılırsa sentezlenen maddeler canlılarda birikecektir.

Canlılarda yapım ve yıkım reaksiyonları birbirinin tersi olarak aynı anda çalışmaktadır. Dolayısıyla bu iki süreç birbirini dengelemektedir. Bir taraftan özümleme devam ederken bir taraftan da yadımlama gerçekleşmektedir.

Örneğin bütün canlılar ihtiyaç duydukları proteinleri sentezler. Ancak bir yandan da artık işe yaramayan proteinleri sindirerek parçalar. Bu sayede maddesel döngü sağlanmış olur.

Canlılarda gerçekleşen bütün yapım ve yıkım olaylarının amacı canlıyı hayatta tutmak için homeostasiyi yani iç dengeyi sağlamaktır. Tek hücreli basit canlılardan en karmaşık organizmalara kadar canlıların çalışma sistemi bu şekildedir.

Leave a Comment