Yerel Saat Farkları Neden Oluşur?

Yerel saat meselesi coğrafyanın en önemli konularından biridir. Aslında bu konunun Dünya’nın şekli ve hareketleri konusuyla birlikte anlaşılması gerekir. Çünkü yerel saat meselesi birebir bu konuyla ilgilidir. Bu yazıda yerel saat farkları neden oluşur değineceğiz. Ancak şunu belirtelim ki öğrendiğiniz şeyi mantığıyla öğrenmeye çalışmalısınız. Ezberlemeye çalışırsanız herhangi farklı bir soruda yine hata yapabilirsiniz.

Dünya’da farklı yerler arasında yerel saat farklarının oluşmasının nedeni Dünya’nın günlük hareketidir. Dünya Güneş etrafında doğudan batıya olmak üzere döner ve 1 gün 1 tam tur yapar. Böylece doğudaki bir yer batıdaki bir yere göre Güneş’i daha erken görür. Dünya küresel olduğu için döndükçe sürekli bir yerlerde gün doğumu yaşanır.

Dünya’yı bir karpuza benzetip bu karpuzu yukarıdan aşağıya 360 dilime böldüğünüzü düşünün. Dilim çizgilerinin her birine meridyen denir. Dünya’da bu şekilde 360 meridyen vardır. Bu meridyenler fiziki varlıklar değildir. İnsanların hesaplama için kullandığı birer teorik çizgidir. Tıpkı ekvator gibi hayali olan bu çizgiler dikey çizgilerdir.

Yerel saat farkları neden oluşur

Yerel Saat ve Ulusal Saat Farkı

Yerel saat neye bağlıdır öğrendik. Dünya’nın günlük hareketinden dolayı farklı yerlerde farklı saatler yaşanıyordur. Örneğin Türkiye’de biz sabahı yaşarken Çin’de öğlen olmuştur. Bunun nedeni de Çin’in daha doğuda olmasıdır. Bizim vakit olarak sabahtan öğlene kadar yaşayacaklarımızı Çin daha doğuda olduğu için zaten yaşanmıştır.

Ülkeler arasında bu şekilde yerel saat farkı olduğu gibi ülke içerisinde de bu durum görülür. Örneğin Türkiye’de doğuda batıya göre zaman daha öndedir. Yani önce doğuda gündüz olur ardından sırayla batı illeri tek tek aydınlanır.

Bunun günlük hayattaki uygulamasını ezanla görebilirsiniz. Ezan yerel saat için iyi bir göstergedir. Ramazan ayında iftar doğudan batıya doğru sırayla açılmaktadır.

Doğu batı yönünde uzanan ülkelerin en doğusu ile en batısı arasındaki yerel saat farkı biraz daha fazladır. Örneğin Türkiye’nin en doğusuyla batısı arasında 1 saat 16 dakikalık bir saat farkı vardır.

Ülke içerisinde yerel saatler farklı olsa da biz yerel saati değil ulusal saati kullanırız. Bunun nedeni de karmaşıklığı engellemektedir. Türkiye’de tek bir ulusal saat kullanıldığı için bütün saatler aynı değeri gösterir. Bu da ulusal saatin yerel saatten farkını anlamak için önemlidir. Örneğin Türkiye’de saat 7.00’da herkesin saati bu değeri gösterir. Ancak doğuda bu saatte gün doğmuşken batıda hala karanlık yaşanıyor olabilir.

Rusya, Amerika gibi doğu – batı yönünde çok büyük mesafeleri olan ülkelerde yerel saat farkı çok fazla olduğu için bu tür ülkelerde birden fazla ulusal saat kullanılmaktadır.

Meridyenler ve Yerel Saat İlişkisi

Tekrar söylüyoruz. Saat farklılıkları neden meydana gelir çok iyi bilmemiz gerekir. Eğer bunları bilirsek yerel saat farkı hesaplamalarını da rahatlıkla yapabiliriz.

Dünya’nın kendi etrafında dönmesi 24 saate karşılık gelmektedir. Bir tam tur demek hem gündüz hem gece olmasını kapsamaktadır. İşte bu 24 saat yukarıda belirttiğimiz 360 meridyene dağıtılmıştır. 24 saati dakikaya çevirirsek 24×60 = 1440 dakika elde edilir. Bunu da 360 meridyene bölersek 1440/360 = 4 dakika elde edilir. Yani her meridyen 4 dakika demektir. Hesaplamada doğu meridyenlerinin saat olarak daha ileride olduğunu unutmamalıyız.

Bu meridyenler İngiltere’nin Londra kentinden başlar. Bu nedenle Türkiye başlangıç meridyeninin doğusunda yer almaktadır. Ülkemizin matematik konumu 25 Doğu – 46 Doğu meridyenleri arasındadır. Bu da 19 meridyen demektir. 19×4 = 76 dakikalık yerel saat farkı ülkemizin en doğusuyla en batısı arasında yer almaktadır.

Yerel saat hesaplamaları ile ilgili çok farklı sorularla karşılaşabiliriz ancak hepsinin dayandığı basit mantık bu şekildedir. Örneğin size basit bir soru soralım. Ekvator’dan kutuplara gidildikçe yerel saat daha hızlı mı değişir daha yavaş mı? Bu tür soruları yine meridyenler üzerinde düşünebiliriz.

Dünyamız küre olduğu için onu dilimlere ayıran meridyenlerde ise Ekvatorda mesafe daha fazladır. Yani ekvatorda 1 meridyen için gittiğiniz mesafeyi kutuplarda giderseniz 5 – 10 meridyen geçebilirsiniz. O nedenle kutuplara gittikçe yerel saat farkı daha küçük mesafelerde daha belirgin bir şekilde ortaya çıkar.

Leave a Comment